آواشناسی:

صدا منبعی برای بروز احساسات وعمیق ترین افکار انسانها وحیوانات است . این رفتار قبل از رفتار کلامی یکی از راههای ارتباطی بین افراد بوده ، وبه دلیل نزدیکی به طبیعت وجودی کنترل آن برای مخفی کردن حالتهای عاطفی ، روحی ودرونی  سخت تر می شود .  این قضیه در رفتارهای غیر کلامی دیگر نیز صادق است.یعنی هر چه به رفتارهای غیر کلامی ابتدایی تر باز گردیم این کنترل سخت تر و از میزان اشتباه تفسیرکاسته می شود ، رفتارهای آوایی بر اساس گوش سپردن به صدای افراد است . از صدای افراد می توان به اطلاعات فوق العاده ی دست یافت مانند : احساس ، وضع جسمانی ، سن ، جنسیت ، طبقه اجتماعی و …

به مطالعه رفتار های آوایی یا پیرازبان ، ارتباطات آوایی می گویند . آوا ها شامل اصواتی با فرکانس ها وشدت های مختلفند که با توالی های متفاوتی کنار یکدیگر جای می گیرند . بعضی از این اصوات بمانند گفتار معنی دار بوده و رمز گذاری و رمز برداری می شوند ، در حالی که بعضی عواطف و نگرش های بین فردی را بیان کرده یا اطلاعاتی در باره فرستنده اصوات منتقل می سازند.

به زبانی دیگر زبان آوایی در بر گیرنده کلیه نشانهای دهانی است فارغ از کلمات  در مجرای گفتاری افراد ، اهمیت این موضوع به دلیل تأثیر آن بر ادراک های حاصل از محتوای کلامی و همچنین میزان اعتماد به تفسیر رفتار غیر کلامی توسط این کانال ارتباطی است . به عنوان مثال اگر شما بخواهید در غالب کلمات به شخص مقابل خود ابراز علاقه کنید ، در صورت عدم استفاده از آواهایی که احساس دوست داشتن را منتقل می کنند طرف مقابل هیچگاه نمی پذیرد که او را دوست دارید و در بعضی مواقع شما متهم به استفاده از عبارت های کنایه آمیز می شوید . کنایه حالتی است که محتوای کلامی با مفهوم انتقال یافته متفاوت است. در واقع زمانی که آواها پیام دیگری را به واژه های استفاده شده بدهند ، کنایه آمیز صحبت کرده ایم .

قبل از وارد شدن به مبحث آوا ابتدا به بررسی مفاهیم بنیانی پرداخته و به دلیل اهمیت تنفس به بررسی نحوه تفسیر  حالات تنفسی و راهکارهای برای بهبود اثر گذاری آوا می پردازیم.

 

مفاهیم بنیادی:

آواشناسی به مطالعه نحوه ی تولید ( ادای ) آواهای گفتاری در مجرای گفتار ( آواشناسی تولیدی ) و نیز به مطالعه ویژگی های فیزیکی امواج آواهای گفتاری تولید شده به وسیله مجرای گفتار ( آواشناسی آگوستیک ) می پردازد.

واج شناسی اغلب حاکی از قواعد انتزاعی و اصولی است که بر توزیع آوا ها در زبان حاکم هستند . اصطلاح واج شناسی در دو مقوله مورد استفاده قرار می گیرد:

  1.  از یک سو بر توصیف آواهای خاص زبان و قواعد حاکم بر توزیع آن آواها دلالت می کند.
  2.  از جنبه دیگر حاکی از آن بخش نظریه عام زبان بشری است که و یژگی های نظامهای آوائی زبان طبیعی را وارسی می کند .

 

فیزیولوژی تولید گفتار:

در هنگام تولید امواج صوتی حامل گفتار بیش از صد ماهیچه به گونه مستقیم و پیوسته کنترل می شوند .

  1.  جاری شدن هوا از ششها به سوی خارج دهان
  2. ایجاد تغییر در جریان هوا در حنجره ( سیب انسان یا جعبه صدا در حلق )
  3.  تغییر اضافی جریان هوا با تغییر در وضعیت و حرکت زبان و سایر ساختمانها ی جسمانی مجرای گفتار .

 

جاری شدن هوا از ششها هنگام سخن گفتن:

جریان هوا از ششها به هنگام سخن گفتن از جریان آن به وقت نفس کشیدن آرام از چند جنبه مهم متفاوت است :

  1. هنگام صحبت کردن حجم هوا ی بازدم سه تا چهار برابر حجم هوای بازدم به هنگام نفس کشیدن آرام است.
  2. ریتم نفس کشیدن آرام به هنگام تنفس عادی به طور اساسی تغییر می کند : دم فرو بردن سریعتر صورت می گیرد و بازدم به مراتب طولانی تر انجام می گیرد.
  3. هنگام صحبت کردن تعداد نفسهای کشیده شده در طول واحد زمان کاهش می یابد .
  4. در طول تنفس آرام ، جریان هوا بی ممانعت صورت می پذیرد، حال آنکه، هنگام سخن گفتن جریان هوا به خاطر ممانعتها و انسدادهایی که در حلق و دهان رخ می دهند ، با مانع روبرو می شود.

یکی از مکانیسمهای اصلی لازم برای انبساط ششها به هنگام تنفس آرام و سخن گفتن منقبض کردن دیافراگم است . دیافراگم لایه ای از بافت عضلانی است که حفره سینه را از قسمت شکم جدا می کند. این انقباض باعث می شود که دیافراگم پایین رود و پهن شود، و در نتیجه اندازه حفره سینه افزایش یابد.

 

نقش حنجره در سخن گفتن:

نخستین مکانی که در آن بازدم با ممانعت کنترل شده مواجه می شود حنجره است ، یعنی ساختی از ماهیچه و غضروف که در انتهای فوقانی نای واقع است . این ممانعت را می توان با تغییر دادن وضعیت تار آواها ایجاد کرد : یعنی بافتهای ماهیچه ای که در داخل حنجره از جلو به سوی عقب کشیده می شوند. هنگام تنفس آرام ، این تارها در حال استراحت و جدا از یکدیگر ند ، در نتیجه هوا از درون ششها به خارج و از خارج به درون ششها جریان می یابد. مهمترین ویژگی تار آواها این است که: اگر هوای گذرنده از بین آنها به اندازه کافی سریع  و به یکدیگر نزدیک باشند ، می تواند آنها را به ارتعاش درآورد. این ارتعاش سریع را واک سازی ( آواسازی )  می نامند . بسامد ارتعاش زیر و بمی را مشخص می کند .

فضای بین تار آواها چاکنای نامیده می شود . زبان شناسان اغلب آواهایی را که تولید آنها مستلزم تنگتر شدن یا انسداد تارآواها است ، آواهای چاکنایی می نامند .

مجرای گفتار :

منطقه بالای تار آواها که شامل حلق ، حفره دهان و حفره حشنیوم است ، فضایی است که در درون آن آواهای گفتاری زبان بشر تولید می شوند.

 

نویسنده: میثم ایران پناه